Hamilelik planlama: gebe kalmadan önce ne yapmalısın
Hamileliğe hazırlık, test pozitif çıkmadan önce başlar. NHS'e göre en önemli adımlar günde 400 mikrogram folik asite başlamak (ideal olarak denemelerden 3 ay önce), aşılarını ve smear testini kontrol etmek, kronik hastalıklarını ve kullandığın ilaçları doktorla görüşmek ve alışkanlıklarını düzene sokmaktır – sigara ve alkol olmadan, sağlıklı bir kiloyla. Doğum kontrol iğnesi kullanıyorsan, doğurganlığın bıraktıktan sonra bir yıla kadar geri dönebileceğini unutma.
- NHS günde 400 mikrogram folik asit öneriyor – ideal olarak gebe kalmadan 3 ay öncesinden hamileliğin 12. haftasına kadar.
- Bazı kadınların reçeteyle daha yüksek doz olan 5 mg'a ihtiyacı vardır – diyabet, epilepsi, HIV, orak hücreli anemi, talasemi ya da ailede nöral tüp defekti varsa.
- Hamilelikten önce NHS, MMR (kızamık, kabakulak, kızamıkçık) aşını olup olmadığını ve smear testi zamanının gelip gelmediğini kontrol etmeni öneriyor.
- Doktorunla konuşmadan reçeteli ilaçları bırakma.
- Doğum kontrol iğnesinden sonra doğurganlık, son dozdan sonra 1 yıla kadar geri dönebilir.
Folik asite neden gebe kalmadan önce başlanmalı?
NHS'e göre folik asit, bebekte spina bifida gibi nöral tüp defektlerinin riskini azaltır; yarık dudak ve damağa ya da bazı kalp rahatsızlıklarına karşı da yardımcı olabilir. Yiyecekler tek başına genellikle yeterli miktarı sağlamaz, bu yüzden NHS her gün 400 mikrogramlık takviye öneriyor.
Kilit nokta zamanlama: hâlâ hamile kalmaya çalışırken başla – ideal olarak 3 ay önce – ve hamileliğin 12. haftasına kadar devam et. Hamileliği daha geç öğrenirsen hemen başla. Daha uzun süre almak bebeğe zarar vermez.
Ne zaman daha yüksek doz folik asit gerekir?
NHS, bazı kadınların doktor tarafından reçete edilen günde 5 mg'a ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Bu, hamilelik planlıyorsan ya da 12. haftadan öncesindeysen ve aşağıdakilerden biri geçerliyse söz konusudur:
- sende, bebeğin babasında ya da herhangi birinizin yakın bir akrabasında nöral tüp defekti varsa;
- önceki bir hamilelik böyle bir defektten etkilendiyse;
- diyabetin varsa;
- orak hücreli anemi ya da talasemi gibi bir kan hastalığın varsa;
- epilepsi ya da HIV ilaçları kullanıyorsan.
Bu gruplardan birine giriyorsan, doğum kontrolünü bırakmadan önce bunu doktorunla görüş – tam da zamanında başlayabilmek için.
Hamilelikten önce hangi kontrolleri ve aşıları halletmelisin?
NHS, henüz hamile değilken yapmanın daha kolay olduğu birkaç kontrol sıralıyor:
- MMR aşısı (kızamık, kabakulak, kızamıkçık) – olmadıysan, hamilelik sırasında bebeği korumak için yaptır.
- Smear testi – zamanının gelip gelmediğini kontrol et ve geldiyse randevu al.
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testi – sende ya da partnerinde enfeksiyon olabilecekse.
- Kronik durumlar ve kanser tedavisi – bir sağlık sorunun varsa ya da kanser tedavisi gördüysen, planlama hakkında doktorunla konuş.
Doğum kontrolü doğurganlığın geri dönüşünü nasıl etkiler?
NHS, doktorun ya da uzmanınla konuşmadan, tıbbi nedenlerle kullanılan doğum kontrolü dahil hiçbir reçeteli ilacı bırakmamanı öneriyor. Planlama yaparken farklı yöntemlerden sonra doğurganlığın ne kadar hızlı geri dönebileceğini bilmek de iyidir.
Örneğin türüne göre 8 ila 13 hafta etkili olan doğum kontrol iğnesinde NHS, doğurganlığın eski düzeyine dönmesinin 1 yıla kadar sürebileceğini belirtiyor. Önümüzdeki aylarda hamilelik planlıyorsan, bu doktor odasında yapılacak önemli bir konuşmadır.
Folik asitin yanı sıra NHS, D vitamini de öneriyor – güneşin yetmediği en azından ekim-mart ayları arasında günde 10 mikrogram. A vitamini (retinol) içeren takviyelere ve morina karaciğeri yağına dikkat et – bunlar hamilelikte önerilmez.
Gebe kalmadan önce hangi alışkanlıklar önemlidir?
NHS'e göre sağlıklı bir hamilelik şansını artıran birkaç değişiklik var:
- Sigara – bırakmak için destek al.
- Alkol ve uyuşturucu – bunlardan kaçın; aile hekimi yardımcı olabilir.
- Beslenme – dengeli, sağlıklı bir diyet.
- Kilo – çok düşük ya da çok yüksek kilo gebe kalmayı zorlaştırabilir. Hamilelikte fazla kilo yüksek tansiyon, preeklampsi, gestasyonel diyabet ve kan pıhtılarıyla ilişkilidir, ancak bu riskler azaltılabilir.
Gebe kalmanın kendisine gelince, NHS 39 yaşına kadar olup her 2–3 günde bir korunmasız seks yapıyorsan, büyük olasılıkla bir yıl içinde hamile kalacağını belirtiyor. En doğurgan dönem yumurtlama civarıdır – döngünün uzunluğuna bağlı olarak genellikle bir sonraki adetten yaklaşık 14 gün önce.
Ne zaman doktora başvurmalısın?
NHS, denemelere başlamadan önce ya da denemeler sırasında şu durumlarda aile hekiminle konuşmanı öneriyor:
- sen ya da partnerin epilepsi, diyabet, orak hücreli anemi ya da HIV gibi bir durumla yaşıyorsanız;
- sen ya da partnerin reçeteli ilaç, reçetesiz ilaç ya da bitkisel ürün kullanıyorsanız;
- bilinen bir doğurganlık sorununuz varsa – örneğin endometriozis ya da düşük sperm sayısı;
- örneğin bir engel nedeniyle seks yapamıyor ya da zorlanıyorsanız;
- 1 yıl ya da daha uzun süredir seks yoluyla deniyor ve başarılı olamıyorsanız;
- sigarayı, alkolü ya da uyuşturucuyu bırakmak için yardıma ihtiyacın varsa.
Sık sorulan sorular
Zaten hamileysem ve folik asit almadıysam, çok mu geç?
Hayır. NHS, hamile olduğunu öğrenir öğrenmez başlamanı ve 12. haftaya kadar devam etmeni öneriyor.
D vitaminini yıl boyunca almalı mıyım?
NHS'e göre günde 10 mikrogram en azından ekim başından mart sonuna kadar gereklidir. Dışarıda cildinin büyük kısmını örtüyorsan, çok fazla kapalı alanda kalıyorsan ya da koyu tenliysen yıl boyu alım düşünülebilir. Günde 100 mikrogramı aşma.
Hamile kalmanın ne kadar sürmesi normaldir?
NHS, 39 yaşına kadar olup her 2–3 günde bir korunmasız seks yapıyorsan, büyük olasılıkla bir yıl içinde hamile kalacağını belirtiyor. Yapay tohumlamada 6 ila 12 tedavi döngüsü gerekebilir.
Kaynaklar
- NHS – Trying to get pregnant – NHS tarafından son gözden geçirme: 2 Haziran 2026
- NHS – Pregnancy vitamins and supplements – NHS tarafından son gözden geçirme: 3 Haziran 2026
- NHS – What is the contraceptive injection? – NHS tarafından son gözden geçirme: 8 Şubat 2024
Belirtilen kaynaklara dayanarak kendi sözlerimizle anlatılmış bilgilendirici yazı. Doktor muayenesinin yerini tutmaz; acil durumda 112'yi ara. Bir hata fark edersen [email protected] adresine yaz.